इतिहास आणि परंपरा

पंचांग म्हणजे काय? तिथी, वार, नक्षत्र, योग आणि करण कसे ठरतात?

by
Traditional Indian Panchang with a brass lamp and festive decor

पंचांगातील तिथी, वार, नक्षत्र, योग आणि करण यांचा अर्थ काय? सणांच्या तारखा दरवर्षी का बदलतात आणि पंचांग कसे वाचावे, हे जाणून घ्या.

आपल्याच मातीतला ठेवा: आपली भारतीय कालगणना नेमकी कशी चालते?

by
Indian Panchang, ancient astronomy books, and symbols of solar and lunar calculations

भारतात काळ मोजण्याची परंपरा नेमकी किती जुनी आहे? वैदिक कालगणना, शक संवत, विक्रम संवत, चंद्रमान आणि सौरमान यांची माहिती जाणून घ्या आणि भारतीय राष्ट्रीय दिनदर्शिकेचे महत्त्व समजून घ्या.

घड्याळाचा इतिहास: सावलीपासून अणू-घड्याळापर्यंतचा थक्क करणारा प्रवास!

by
Illustration showing the evolution of timekeeping from ancient sundials to modern atomic clocks.

आज आपण सहज वेळ पाहतो; पण घड्याळाचा प्रवास सूर्याच्या सावलीपासून अणू-घड्याळापर्यंत कसा झाला? जाणून घ्या घड्याळाचा इतिहास, वेळ मोजण्याच्या पद्धती आणि त्यामागील रंजक विज्ञान.

इतिहास म्हणजे काय? माणसाला भूतकाळाची जाणीव कशी झाली?

by
An educational illustration depicting human history, from early human evolution and cave art to ancient writing systems, stone tablets, historical coins, scrolls, and the study of the past.

इतिहास म्हणजे काय आणि माणसाला आपल्या भूतकाळाची जाणीव कशी झाली? मौखिक परंपरा, लेखनकलेचा विकास, पुरातत्त्वीय अवशेष आणि ऐतिहासिक पुराव्यांच्या आधारे इतिहास कसा समजून घेतला जातो, हे सोप्या भाषेत जाणून घ्या.

गणेशोत्सवाचा इतिहास: घरगुती पूजेपासून सार्वजनिक गणेशोत्सवापर्यंतचा प्रवास

by
गणेशोत्सवाचा घरगुती पूजेपासून सार्वजनिक उत्सवापर्यंतचा ऐतिहासिक प्रवास

भाद्रपद महिना लागला की हवेत एक वेगळाच टवटवीतपणा येतो. घरोघरी, गल्लीबोळात आणि माणसांच्या मनात एकाच नावाची गुंज ऐकू येऊ लागते— ‘गणपती बाप्पा मोरया!’ गणेशोत्सव हा आपल्यासाठी केवळ एक सण नाही, तर ती एक भावना आहे, एक कौटुंबिक सोहळा आहे आणि माणसांना माणसांशी जोडणारा एक मोठा दुवा आहे. पण तुम्ही कधी विचार केलाय का, की आपल्या … Read more

वाढदिवसाचा इतिहास: आपण वाढदिवस का, कसा आणि कधीपासून साजरा करतो? जाणून घ्या संपूर्ण माहिती!

by
​history of birthday - Collage showing the history of birthday celebrations from ancient Egypt, Greece, Rome, and India to modern birthday cakes.

वाढदिवस साजरा करण्याची प्रथा नक्की कधी आणि कुठे सुरू झाली? प्राचीन काळी ‘वय’ मोजण्याची पद्धत नसताना लोक वाढदिवस कसा ओळखायचे? प्राचीन इजिप्त, ग्रीस, रोमन साम्राज्य, भारतीय पंचांग ते ‘हॅपी बर्थडे’ गाण्यापर्यंत वाढदिवसाचा संपूर्ण आणि सविस्तर इतिहास वाचा jigyasamanthan.in च्या या विशेष लेखात!

लग्नाचा संपूर्ण इतिहास: मानवाने लग्न करायला कधी, का आणि कशी सुरुवात केली?

by
शादी का संपूर्ण इतिहास जानिए।

आदिमानवाच्या काळापासून ते आजच्या आधुनिक युगापर्यंत विवाहाचा रंजक इतिहास या लेखात जाणून घ्या.